Featured
نمایش سایت به زبان فارسی english website

 

  • ثبت کردن

نظریه های مشاوره و رواندرمانی

article 1

پيشگفتار

با وجود آنكه دربارة شيوه­ هاي درمان بيماريهاي رواني در دوران قبل از تاريخ اطلاع اندكي در دست است، اما شواهدي وجود دارد كه مي توان گفت در آن دوران براي درمان افراد پريشانحال، از روش سوراخ كردن كاسه سر، استفاده مي كرده اند. در گذشته ­هاي دور، مردم اختلالهاي رواني را به شياطين نسبت مي­داده ­اند و معتقد بوده­اند كه افراد مبتلا به اختلال رواني به وسيله جن يا شيطان «تسخير» شده­اند. مروري بر تاريخ درمان پريشانيهاي رواني نيز نشان مي­­­دهد كه در آغاز، براي درمان بيماران رواني، از فنون خاص «جن­شناسي» يا «جن­گيري» استفاده مي شده است و اين نوع درمانها نيز اساسا به وسيلة جادوگران قبيله يا «شمن ها» انجام مي­گرفته است. اما بعدها، به­ ويژه در كشورهاي يونان، چين و مصر، مسئوليت درمان پريشانيهاي رواني به عهده كساني افتاد كه تركيب عجيب و غريبي از نقشهاي يك «مقام روحاني»، يك «طبيب»، يك «روانشناس» و بالاخره يك نفر «جادوگر» را ارائه مي دادند. در يونان، حدود 860 سال قبل از ميلاد كاهنان هنگام انجام دادن فعاليتهاي درماني خود، «نيايش» و «افسون» را همراه با اقدامات ديگري نظير «پيشنهاد دادن»، «محبت كردن»و«تشويق»بيماران به تفريح و سرگرمي، به كار میگرفتند.

 در عصر طلايي يونان باستان، در زمينة فهم و درمان بيماران رواني، پيشرفتهاي چشمگيري حاصل شد. بقراط نظريه مربوط به مداخله خدايان و شياطين را در ايجاد بيماريهاي رواني مردود دانست و معتقد بود كه علل و عوامل ايجادكننده اختلالهاي رواني، «طبيعي» هستند و بايد مانند بيماريهاي ديگر، درمان شوند.

 

افلاطون اين نكته را روشن ساخت كه بيماران رواني مسئول اعمال خود نيستند و نبايد آنان را همانند اشخاص عادي كه مرتكب جنايت شده اند، مجازات كرد. ارسطو نيز در رابطه با بيماريهاي رواني، از نظريه اخلاط چهارگانه كه به وسيلة بقراط ارائه شده بود، پيروي كرد.

نگاهي اجمالي به تاريخچه روشهاي تشخيص و درمان پريشانيهاي رواني در كشورهاي مختلف جهان نشان مي­دهد كه با گذشت زمان، بينش آدمي نسبت به علل، نشانه­ ها، طبقه­ بندي و بالاخره تشخيص و درمان پريشانيهاي رواني، بيشتر شده است. رويكردهاي ارائه شده در كتاب حاضر در واقع حاصل قرنها تلاش انديشمندان، و در چند دهة اخير نيز نتيجه بررسي و نظريه پردازي بعضي از روانشناسان و روانپزشكان برجسته بوده است. يكي از نتايج باارزش اين تلاشها آن بوده است كه اصطلاح نادرست «ديوانگي» جاي خود را به مفهوم «پريشاني رواني» «اختلال رفتاري» داده است و به دليل شناخت آدمي در زمينه علل و عوامل سبب ساز پريشانيهاي رواني، شيوه­ هاي گوناگوني نيز براي درمان اين گونه پريشانيها و اختلالها، ارائه گرديده است.

شيوه هاي درمان پريشانيهاي رواني و اختلالهاي رفتاري متنوع و متعدد هستند و تاكنون نيز براي مشاوره و رواندرماني، تعاريف گوناگوني ارائه شده است. در تعريف مشاوره گفته شده است: «نوعي رواندرماني از گونه حمايتي يا بازپروري و كمك به حل مشكلات شغلي، تحصيلي و زناشويي افراد و نيز مشكلات ديگري كه در حيطه پريشاني­هاي رواني و اختلالهاي رفتاري، قرار نمي­گيرد». در تعريفي رواندرماني نيز گفته شده است: «مجموعه فنوني كه كاربرد علمي اصول روانشناسي را در حل مشكلات عاطفي و مسائلي كه فرد دردمند با آن مواجه است، تسهيل مي كند». لازم به يادآوري است كه حتي امروز نيز صاحبنظران دربارة وجوه تفاوت و تشابه بين دو اصطلاح «مشاوره» و «رواندرماني»، به توافق كامل دست نيافته ­اند و بسياري از آنان در نوشته ­هاي خود اين دو اصطلاح را مشابه با هم و تحت عنوان «روانشناسي درماني»، به كار مي گيرند. در مشاوره بيشتر نسبت به عواملي نظير آموزش، پرورش، آگاهي دادن، هشيار كردن،‌ زمان حال، حمايت و اثرات گوناگون اين عوامل در ايجاد مشكل فرد، تأكيد مي­شود. در رواندرماني نيز نسبت به درمان حمايتي، بازسازي، شناخت ناسازگاريها و كمك به مددجو و به همين ترتيب نسبت به حل مشكلات عاطفي و هيجاني وي، توجه بيشتري معطوف مي گردد.

فصول گوناگون كتاب حاضر با بهره گيري از دو مأخذ زير ترجمه، اقتباس، تلخيص و تدوين شده است.

 

1.    Burns, R. B. (1983). Counselling and Therapy. Butler & Tanner Ltd., Frome and London.

2.    Gilliland, B. E., James, R. K. & Bowman, J. T. (1989). Theories and Strategies in Counselling and Psychotherapy. (2 nd ed.) Allyn & Bacon.

 

تلاش مترجم بر آن بوده است كه نظريه ها و فنون ارائه شده در كتاب گيليلند و همكارانش (1989) و نيز بعضي از مباحث گرفته شده از كتاب برنز (1983)، به­طوري خلاصه و به نحوي ارائه شود كه دانشجويان دورة كارشناسي روانشناسي با گرايش «مشاوره» و «باليني» از آن بهره گيرند و استاداني كه به هر دليل امكان تدريس كتاب اصلي، يعني نظريه ها و راهبردهاي مشاوره و رواندرماني (ساعتچي، 1374) براي آنان وجود ندارد، كتابي با حجم محدودتر را به دانشجويان معرفي كنند. ضمنا در كتاب حاضر فصول ديگري اضافه شده است كه هرچند اين فصول در كتاب اصلي موجود نيست، اما آشنايي با مفاهيم آن باعث مي شود دانشجويان با طيف وسيعتري از رويكردها و كاربردهاي مشاوره و رواندرماني، آشنا شوند.

لازم به يادآوري است كه خواننده نبايد انتظار اشته باشد با مطالعه و يادگيري مباحث ارائه شده در اين كتاب يا چند كتاب ديگر در اين زمينه، مهارتهاي لازم براي مشاوره و رواندرماني را كسب كند. براي ارائه خدمات مشاوره­اي و رواندرماني، شخص بايد قبلا كتابهاي بسياري را در اين زمينه­ ها مطالعه كرده باشد، در دوره­ هاي آموزشي كاربرد مشاوره و رواندرماني شركت كند، مدتي را تحت نظارت يك مشاور رواندرمانگر متخصص و كارورزيده به كار بپردازد، مهارتهاي شناختي، هيجاني و حركتي ويژه­اي را كسب كند و پس از اتمام تحصيلات رسمي دانشگاهي –و با هر درجه تحصيلي كه كسب كرده است –حداقل با يك روانپزشك همكاري كند و چانچه در مراكز درماني به كار اشتغال دارد، با پرستاران رواني و مددكاران اجتماعي نيز همكاري نزديك داشته باشد.

در اين كتاب تلاش بر اين بوده است كه در رابطه با هر رويكرد مشاوره­اي يا رواندرماني، «خلاصه» مطالب و موضوعهاي اساسي ارائه شود. بنابراين، در شرايطي خواننده مي تواند در اين زمينه­ ها فهم و درك كاملتري داشته باشد كه پس از يادگيري مطالب كتاب حاضر، كتاب اصلي، يعني، «مشاوره و روارندماني: نظريه­ ها و راهبردها» كه به وسيلة مترجم حاضر ترجمه شده و به وسيله مؤسسه نشر ويرايش به چاپ رسيده است،‌ مراجعه كند.

در اينجا لازم است از مسئولان نشر ويرايش، به ويژه از آقاي قاسم شمس كه ويرايش كتاب را به عهده داشته­اند، و نيز از آقاي سيدسعيد ميرجلالي كه مشوق من براي تلخيص كتاب اصلي و تهيه اين كتاب بوده اند، سپاسگزاري كنم.

                                                                                                                

                                                                                                                

                                                                                            پروفسور محمود ساعتچي

                                                                                               بهارسال 1379

                                                                                 www.profsaatchi.ir  Website:

کتاب شناسی

عنوان: نظریه های مشاوره و رواندرمانی

موضوع:رواندرمانی- مشاوره- روانشناسی

ناشر:ویرایش

شمارگان:500

شابک:0-17-6184-964-978

شماره کتابخانه ملی:27630-78 م

آدرس ناشر:تهران- خیابان زرتشت غربی- بین خیابان پنجم و ششم- پلاک 63

تلفن:9-88973358

اهداف سایت

پروفسور محمود ساعتچی در این وب سایت قصد دارد مخاطب خود را با روانشناسی و فعالیت های خود در زمینه روانشناسی بهره وری آشنا سازد. ایشان در این وب سایت مجموعه کتاب های خود و مقالات در این زمینه را در اختیار مخاطب خود قرار داده. برای آشنایی بهتر با ایشان می توانید در بخش زندگینامه مراجعه کنید.